analyse
Forse bewegingen op de financiële markten waren het gevolg van oplopende inflatie en stijgende rente. Toch behoudt SSPF met solide beleggingsresultaten een zeer gezonde financiële positie. Interview met Leon Verboon, Investment Analist bij Shell Pensioenbureau Nederland (SPN).
Leon: “Het jaar 2023 stond in het teken van het in bedwang houden van de inflatie. Een jaar eerder was de inflatie in onder andere Europa en Amerika ongekend hard toegenomen. Ook toen grepen de Amerikaanse FED en de Europese Centrale Bank (ECB) in met verhogingen van de rente, om de economie af te koelen en de inflatie te beteugelen. De ECB verhoogde de beleidsrente van 2,5% naar 4,5% per september 2023. Een forse verhoging. Met effect. De inflatie in de eurozone daalde van 9,2% in 2022 naar 2,9% in 2023 (decembercijfer). Tegelijkertijd had de wegebbende inflatieangst in de tweede helft van het jaar een positief effect op zowel obligatie- als aandelenmarkten.”
Twijfel bij beleggers
Om de inflatie te beteugelen werd in de eerste 3 kwartalen van 2023 de beleidsrente door de ECB verhoogd met 2%. Leon: “Toch was er onder beleggers twijfel of deze verhoging wel effectief genoeg was om de inflatie terug te dringen. Als gevolg daarvan hield de markt rekening met een langere periode van hogere beleidsrentes en prijsde deze in. Obligatiemarkten noteerden hierdoor het hele jaar flinke minnen, want zodra rentes stijgen, heeft dit in de regel een negatief effect op de waardering van obligaties. Aandelenmarkten kwamen daardoor regelmatig onder druk te staan. Omdat bij hogere rentes beleggen in obligaties relatief aantrekkelijker wordt.”
Waardetoename obligaties en aandelenmarkten
Leon: “Toch krijgt de markt er vanaf oktober 2023 meer en meer vertrouwen in dat centrale banken klaar zijn met het verhogen van de beleidsrente. Verklaarbaar, de inflatieniveaus namen fors af. In sommige gevallen zelfs harder dan verwacht. Daarbij lagen de verwachtingen rondom de toekomstige inflatie inmiddels al relatief in de buurt van de doelstelling van de centrale banken. Met als gevolg dat de marktrente in de maanden november en december zeer fors daalde. Hierdoor namen obligaties substantieel in waarde toe en mede als gevolg van het positieve sentiment lieten de aandelenmarkten een zeer sterke eindejaarsspurt zien. Zo steeg de Nederlandse AEX met bijna 12% in 2023 en nam de brede Amerikaanse S&P 500 met bijna 24% (in lokale valuta) in waarde toe. Waarbij het aandelenrendement van de S&P 500 werd gedomineerd door de zogeheten ‘magnificent seven’. Dit zijn de techbedrijven Apple, Alphabet, Microsoft, Amazon, Meta, Tesla en NVIDIA. Die waren goed voor meer dan de helft van het rendement op de S&P 500 en hadden daarmee ook een flink aandeel in het rendement van wereldwijde aandelen.”
Beleggingsresultaten in 2023
Het belegd vermogen van SSPF steeg van circa € 26,1 miljard in 2022 naar € 27,3 miljard in 2023. Over heel 2023 heeft het pensioenfonds een rendement behaald van 6,7%. Leon: “Het pensioenfonds besteedt veel aandacht aan het creëren van een robuuste portefeuille. Het doel hiervan is om grote rendementsschommelingen te voorkomen. Een robuuste portefeuille wordt gecreëerd door goed gespreid te beleggen. Dat wil zeggen in verschillende beleggingscategorieën, sectoren, landen en een groot aantal bedrijven. Dit sluit aan bij de beleggingsovertuiging van het pensioenfonds dat diversificatie van de beleggingsportefeuille het risico-rendementsprofiel verbetert. Zo belegt SSPF in de return-seeking assets portefeuille (40% van het totaal belegde vermogen) niet alleen in aandelen, maar ook in high yield, obligaties uit opkomende markten, private equity, hedge funds en vastgoed.”
Alle portefeuilles in de plus
Leon: “De portefeuille return-seeking assets, die het doel heeft om rendement te genereren, scoorde in 2023 een beleggingsrendement van 6,5%. Naast deze portefeuille heeft het pensioenfonds nog 2 andere deelportefeuilles: de matching assets portefeuille en de liquidity & investment grade assets portefeuille. De eerstgenoemde heeft als doel om onnodige balansrisico’s, zoals rente en inflatie, (groten)deels af te dekken. De laatstgenoemde portefeuille heeft als doel het verzorgen van liquiditeit en een bescheiden rendement na te streven. De matching assets behaalde een rendement van € 527 miljoen en de liquidity & investment grade assets behaalde een rendement van 5,9%. Het positieve resultaat van vooral de matching assets is grotendeels te danken aan de renteontwikkeling gedurende 2023 die over het hele jaar negatief was.”
Sterke financiële positie
Het pensioenfonds besteedt veel tijd en aandacht aan het creëren van een robuust beleggingsbeleid. Dit uit zich enerzijds in het afdekken van onbeloonde risico’s (zoals valutarisico en renterisico) en anderzijds in het bouwen van een breed gespreide beleggingsportefeuille. Het is SSPF gelukt om een zeer gezonde financiële positie te behouden, ondanks de forse renteschommelingen, beweeglijke financiële markten en het verlenen van indexatie. SSPF had eind 2023 een nominale dekkingsgraad van 134%.
Monitoren
Waren er in 2023 nog grote crises waar het pensioenfonds actie op heeft ondernomen? “2023 werd gekenmerkt door 2 mogelijke crises waar het pensioenfonds bovenop zat. Allereerst was er in maart 2023 grote onrust rondom een aantal banken, waaronder de Amerikaanse Silicon Valley Bank en de Zwitserse bank Credit Suisse. Uiteindelijk is Silicon Valley Bank door een klassieke bankrun failliet gegaan en is Credit Suisse overgenomen door UBS. Het pensioenfonds heeft snel in kaart gebracht wat het risico is op een systeemcrisis en wat dan de positie is van het pensioenfonds. Op basis van deze analyses is er besloten om geen actie te ondernemen. Daarnaast heeft het pensioenfonds de oorlog tussen Hamas en Israël nauwlettend gevolgd en geanalyseerd wat de mogelijke impact hiervan kan zijn op de portefeuille. Ook in dit geval is besloten dat ingrijpen in de portefeuille niet nodig is”, zegt Leon.
Na zijn studie Economie & Bedrijfseconomie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam werkte Leon 9 jaar voor Willis Towers Watson, onder meer als Beleggingsstrateeg. Eind 2021 stapte hij over naar Shell Pensioenbureau Nederland, waar hij Investment Analist is.
